Sztuka wyrabiania donic z uformowanej i wypalanej gliny znana była już w starożytnej Grecji, a proces się nie wiele zmienił, pomimo rozwoju technologicznego. Terracotta to specjalny rodzaj gliny, który po wypaleniu pozostaje nadal lekko porowata, dzięki temu chłoną wodę i stwarzają korzystne środowisko dla korzeni roślin.
Glinka zawiera różne stężenia tlenku żelaza, które nadają im kolor. Nieszkliwione, chropowate, matowe i porowate są bardziej przepuszczalne dla powietrza i wilgoci roślin. Szkliwione donice stają się bardziej odporne ale mniej filtrujące. Wykonanie donic z terakoty, to przede wszystkim praca z gliną. Terakota to drobnoziarnista glina fakturowana lub gładka, (wł. terra cotta – ziemia wypalona). Doniczki terakotowe, wykonane z czerwonej gliny czyli naturalnego materiału, to szlachetne, bogate w formy i kolory dekoracje.
Stanowią niezliczone możliwości dla aranżacji wnętrz i ogrodów. Hobbyści rzeźby oraz ogrodnictwa mogą zafascynować się tym rodzajem architektury obrazu oraz dekoracji wnętrz. Terakota to rodzaj ceramiki z wypalanej, nieszkliwionej glinianej gliny, gotowe terakotowe donice powstaną po wypaleniu w piecu ceramicznym w temp. 950-1170 stopni. Glinę po wysuszeniu lub wypaleniu można malować. Osoby nie posiadające specjalnego pieca mogą skorzystać z takich w pracowniach ceramicznych lub użyć gliny samoutwardzalnej. Własnoręcznie przygotowany element ogrodu na pewno posłuży nam za piękną naturalną i modą ozdobę oraz przyniesie wiele satysfakcji z jej tworzenia.
Terakota czyli gliniana glinka
Glina to materiał, który przez swoją przez swoją uniwersalność doskonale rozwija wyobraźnię plastyczną. Terakotę można modelować, rzeźbić, odciskać, odlewać w formach gipsowych a także toczyć w kole. Terakota jest tworzywem wielokrotnego użytku, po wysuszeniu wystarczy zalać ją wodą i po ok. 24 godz. można jej używać ponownie.
Terakota waha się w kolorze od pomarańczowego do ceglastego. Określony odcień gliny zależy od wielu czynników. Naturalny kolor terakoty znajduje się między brązową i pomarańczową, dodatkowo można dodawać barwniki, aby wydobyć głębsze odcienie. Naukowcy odkryli, że na posągach wojowników z terakoty w Xi'an zastosowano purpurowy barwnik. Szeroka gama stanowi ogromny atut przy wyborze odpowiednich donic dla naszych roślin. Dodatkowym jest cena oraz możliwość własnoręcznego wykonania.
Cechą terakoty jest zdolność wiązania, trwałego zastygania w nadanym jej kształcie. Do wyrobu donic używa się najczęściej glin czerwonych, które zawierają tlenek żelaza. Glina, aby nadawała się do wyrabiania ceramiki, musi przejść proces uzdatniania. Polega on na jej dokładnym wymieszaniu z talkiem, mączką szamotową lub ceglaną. Składniki powodują, że masa staje się odpowiednio zagęszczona i zabezpieczona przed ewentualnym kruszeniem. Masa ceramiczna, jest doskonałym materiałem do samodzielnego wyrobu.
Zaletą donic z terakoty są wysokie wartości estetyczne, jest to materiał jedyny w swoim rodzaju, który kojarzy się ze śródziemnomorskim klimatem Włoch i Hiszpanii. Donice ceramiczne pozwalają na oddychanie roślin podczas ich pielęgnacji oraz stanowią stylowy element dekoracyjny każdego balkonu. Użytkowane doniczki w ten sposób nabierają patyny, czasami ten proces nazywa się „sezonowaniem”. Podczas podlewania rośliny wypłukujemy z ziemi minerały, które razem z wodą wnikają w ściany naczynia.
Produkcja ceramiki
W masowej produkcji donice przybierają ostateczną formę, przechodząc skomplikowany proces wykonywany w specjalnych fabrykach. Składa się on z kilku etapów: mieszania, suszenia, leżakowania, szkliwienia, wypalania i wreszcie kontroli jakości. Do formowania naczyń z gliny wykorzystuje się przygotowane uprzednio formy gipsowe. Forma ma kształt negatywu, a masa ceramiczna jest wylewana do jej wnętrza w przypadku niesymetrycznych naczyń lub wkładana i obrabiana za pomocą specjalistycznych maszyn.
Przez cały rok na zewnątrz można wykorzystywać jedynie donice wypalane w bardzo wysokiej temperaturze, które dzięki temu stają się twarde i odporne na mróz. Zaletą jest również niezbyt wysoka cena, co jest wyraźną przewagą przy donicach o większych rozmiarach. Wyroby ceramiczne od najlepszych jakościowo do tych najbardziej podstawowych, które różnią się wytrzymałością na wstrząsy i temperatury jak i ceną, klasyfikujemy:
– cienkościenne (niska odporność na mróz)
– grubościenne (częściowa odporność na mróz)
– szkliwione (podwyższona odporność na mróz)
Jeśli lubimy prace ręczne do gustu może nam przypaść lepienie donic. Proces nie jest skomplikowany ani kosztowny i daje niesamowite efekty i satysfakcję, można bawić się kształtem i tworzyć różne dekoracje. Osoby z zmysłem estetycznym, mogą wykonać dodatkowo ozdoby i malunki, upiększając aranżacje swoich ogrodów.
Techniki tworzenia donic z terakoty
W zależności od stosowanej techniki powstawanie donic z terakoty może przebiegać na różne sposoby. Natomiast zawsze musi obejmować ważne etapy tworzenia. Pierwszym jest przygotowanie masy ceramicznej, kolejny to formowanie, czyli nadanie donicy pożądanego kształtu. Ostatnim etapem jest wypalanie, po którym można przejść do zdobienia.
Formowanie kształtu donic z gliny może odbywać się na różne sposoby:
-ręcznie na klasycznym kole garncarskim
-przy użyciu specjalnych gipsowych form
-zlepianie kawałków gliny
Najpopularniejszym sposobem ręcznego tworzenia donic terakotowych jest praca na kole garncarskim, które jest wykorzystywane przez artystów ceramików, tworząc idealnie okrągłe kształty, różniące się od tych tworzonych w fabrykach. Wymagają zdecydowanie więcej czasu i precyzji, ale powstają niepowtarzalne dzieła. Do toczenia na kole potrzebujemy wolno schnącej i niezbyt gęstej masy, którą możemy dowolnie modelować oraz dodawać kolejne elementy, jak np. uszy od kubka. Jest to ceniona technika za swoje walory, a rękodzieła powstające w ten sposób, nabierają wyraźnego charakteru oraz estetyki. Perfekcyjne opanowanie tej techniki może trwać bardzo długo.
Formowanie kształtu za pomocą glinianych form wielokrotnego użytku pozwala natomiast na tworzenie donic na skalę masową. Wlewa się ceramiczną masę lejną do formy, a specjalne koło rozprowadza ją od zewnętrznych, do wewnętrznych ścianek. Gdy masa nabiera odpowiedniej twardości, forma jest zdejmowana i produkt nadaje się do dalszej obróbki.
Najstarsza technika tworzenia naczyń z gliny, wymaga najmniej narzędzi. Polega na zlepianiu ze sobą kawałków masy w postaci plastrów albo wałków, ewentualnie wygniataniu lub drążeniu masy. Donice wykonywane w ten sposób są bardzo nieregularne i wykonanie dwóch podobnych egzemplarzy jest niemożliwe.
Zdobienie doniczek
Dodatkowe walory wizualne można otrzymać dzięki zdobieniu donic. Ciekawym sposobem dekorowania terakoty jest metoda stempelkowa. Wykonanie wzorów jest bardzo czasochłonne ale uzyskane efekty nie mają sobie równych. Dla osób lubiących malować dobrym rozwiązaniem okażą się farby akrylowe, specjalne farby do porcelany, marker permanentny przeznaczony do pisania na szkle i metalu lub zwykły lakier do paznokci.
Aby nadać połysk i przyjemną, gładką powierzchnię szkliwimy donice, a następnie donica musi zostać ponownie wypalona. Proces powstawania donic jest złożony, ponieważ pomiędzy kolejnymi etapami obróbki terakota musi spędzić przynajmniej kilka godzin w piecu więc wytworzenie pojedynczego przedmiotu może zająć nawet kilka dni.
